5 fascinerende feiten over de poolwoestijn: verborgen fossielen en de wereld onder de ijskap2 min read

Poolwoestijnen zijn eigenaardige plekken op onze planeet. Ze zijn bedekt met ijsplaten, oftewel bevroren water, dus ze zijn heel anders dan hun zanderige broertjes in andere werelddelen. Maar met minder dan 250 mm regen per jaar zijn ze ook ongelooflijk droog. Er zijn twee locaties op Aarde waar we op dit moment poolwoestijnen kunnen vinden: de Noordpool en Antarctica. Maar weinig mensen beseffen écht hoe belangrijk deze desolate landschappen zijn voor de wereldwijde balans in klimaatzones. Hoeveel van deze fascinerende feiten over de poolwoestijn ken jij?

5 Fascinating Facts about Polar Deserts
Foto: Roxanne Desgagnés

1. Een levendige wereld onder de ijskappen

Een poolwoestijn lijkt misschien verlaten, alsof er niets kan overleven, maar laat je niet misleiden door het ‘kale’ ijzige landschap. Nee, je zal er geen bomen of dieren zien, behalve wat mos of een zeldzame poolvos in het noordpoolgebied. Maar onder de ijskappen vind je een van de rijkste microbiële ecosystemen ter wereld. Oké, je hebt misschien een microscoop nodig om de helft van de wezentjes in het Noordpoolgebied en Antarctica te zien. Maar naast plankton en algen zijn er ook inktvissen, octopussen, zeehonden, vissen en walvissen die gedijen onder het ijs. Zelfs groepen koningspinguïns kunnen overleven in bepaalde delen van Antarctica door naar voedsel onder de oppervlakte te zoeken.

2. Verborgen fossielen in de woestijnvalleien

In de poolwoestijn van Antarctica zijn er bepaalde ‘droge’ valleien tussen de bergen. Verassend genoeg valt er in deze valleien bijna geen regen of sneeuw. Vooral van bovenaf is het een merkwaardig gezicht: middenin een eindeloze zee van ijs, zie je ‘blote’ rotsachtige valleien. Paleontologen noemen deze valleien soms ‘fossiele oases’, omdat ze de perfecte omgeving zijn om naar sporen van prehistorisch leven te zoeken. Deze gebieden worden bijna nooit door mensen bezocht, waardoor niemand de sporen heeft kunnen beschadigen of vernietigen. Maar nog belangrijker; het gebrek aan ijs heeft oude lagen van de Aarde blootgelegd die we normaal nooit kunnen bereiken.

+  Skills, Sensatie en Souvenirs: Hoe Zes Jaar Reizen Mijn Hele Leven Veranderde
An arctic fox in a polar area
Foto: Jonatan Pie

3. Nog droger dan de Sahara

Het is een van de meest onwaarschijnlijke feiten over de poolwoestijn: sommige gebieden in het binnenland van de Antarctica kunnen zo ongelooflijk droog zijn, dat er zelfs in de Sahara-woestijn in één jaar meer neerslag valt. De meest extreme regio’s op Antarctica ontvangen ongeveer 60 mm (!) jaarlijkse regen of sneeuwval. Dankzij de lage temperaturen is er geen verdamping en blijven de ijsplaten intact. Dit betekent dat de huidige ijskappen een opeenstapeling zijn van duizenden jaren aan incidentele regen en sneeuw.

4. 90% van al het ijs op de Aarde

De poolwoestijn van Antarctica, evenals de omliggende gebieden, herbergen ongeveer 90% van al het ijs op planeet Aarde. Ongeveer 97% van het oppervlak van Antarctica zelf bestaat uit ijs, hoewel de temperaturen al stijgen. Hoewel de meesten van ons zich misschien niet erg bewust zijn van hun bestaan, vormen de poolwoestijnen een cruciaal ecosysteem dat de globale klimaatzones in evenwicht houdt. En als al het ijs op Antarctica in één keer zou smelten, zouden de oceanen ongeveer 60 meter stijgen.

Polar deserts are found in the Arctic and Antarctica
Foto: Willian Justen de Vasconcellos

5. De grootste woestijn ter wereld?

Als we ons houden aan de regel van minder dan 250 mm regenval per jaar, zijn de poolwoestijnen de twee grootste woestijnen op aarde. Maar dat niet al miljoenen jaren lang het geval: een groot deel van de poolwoestijnen werden tijdens de recente ijstijden gevormd, dus ze zijn redelijk jong. De Antarctische poolwoestijn is de grootste van allemaal, gevolgd door de Arctische poolwoestijn. De grootste niet-polaire woestijn is de Sahara.

Benieuwd naar nog meer fascinerende feiten over de meest buitengewone plekken op aarde? Neem dan een kijkje naar onze andere artikelen die we de laatste tijd hebben gepubliceerd.

Like

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.