Hoe Vluchtelingen de Bijlmerbajes in Amsterdam Hebben Getransformeerd

Nederland kampt een met nogal merkwaardig fenomeen: we hebben niet genoeg gevangenen om onze gevangenissen te vullen. Sinds 2010 zijn er meer dan een dozijn strafinrichtingen gesloten, waaronder de historische ‘Koepel’ gevangenissen in Breda en Arnhem. Deze gevangenissen zijn allebei een tijdje in gebruik geweest als asielzoekerscentra voor vluchtelingen. Toen de deuren van de beruchte Bijlmerbajes in de zomer van 2016 uiteindelijk ook werden gesloten, gebeurde hetzelfde in Amsterdam. Een paar maanden na de sluiting werden de eerste vluchtelingen opgevangen in de voormalige gevangenistorens. Op dit moment wonen er in de Bijlmerbajes voornamelijk vluchtelingen uit oorlogsgebieden zoals Syrië.

Hoe de Bijlmerbajes is Getransformeerd in een Hotel, Hamam en Restaurant

Het wachten op je verblijfsvergunning in een voormalige cel is qua omgeving, ongetwijfeld, verre van ideaal. Terwijl andere Nederlandse gevangenissen hun functie als asielzoekerscentrum inmiddels hebben uitgefaseerd, heeft er in de Bijlmerbajes een unieke creative transformatie plaatsgevonden. De afgelopen maanden is de bajes een succesvolle culturele broedplaats geworden: Lola Lik. Er zijn verschillende pop-up projecten opgezet zodat de vluchtelingen de kans te krijgen om werkervaring op te doen. Met behulp van verschillende organisaties zijn de vluchtelingen bijvoorbeeld een hotel, restaurant, hamam, tijdelijk museum en een boksschool begonnen. Op deze manier krijgen de bewoners van het asielzoekerscentrum de kans om tijdens hun wachttijd nieuwe vaardigheden te leren. Zo kunnen vluchtelingen aan hun carrière werken en ervaring opdoen in de management- of horecasector. Als voorbeelden van de succesvolle ‘Amsterdam methode’ demonstreren de projecten de kerndoelstelling van Refugee Company: directe maatschappelijke integratie voor vluchtelingen.

Met behulp van verschillende organisaties zijn de vluchtelingen een hotel, restaurant, hamam, tijdelijk museum en een boksschool begonnen.

Aan het Werk in Restaurant ‘A Beautiful Mess’: Khaled Deelt zijn Ervaring

Ik woon zelf in de buurt van de Bijlmerbajes, dus ik besloot om een bezoekje aan het nieuwe restaurant te brengen: A Beautiful Mess. Ik wist niet zo goed wat ik kon verwachten, maar de binnenkant en buitenkant van de bajes hebben zo ongeveer tegenovergestelde ‘looks.’ De vriendelijke sfeer en het stijlvolle decor maakten een hele goede eerste indruk. De trendy uitstraling van het interieur was gelijkwaardig aan elke andere hipsterspot in Amsterdam West. Ik kijk even rond en gelukkig was Khaled, een van de vrijwilligers, zo aardig om mij wat meer over het project te vertellen.

Na een korte kennismaking besproken we het belang van creatieve broedplaatsen zoals de Bijlmerbajes. Verhuizen naar een ander land is nooit een makkelijk proces, vooral wanner erbarmelijke omstandigheden je dwingen om deze keuze te maken. Het kost heel wat energie om een nieuwe start te maken in een andere maatschappij. Khaled vertelde hoe belangrijke projecten zoals het restaurant een plek creëren waar vluchtelingen en locals elkaar kunnen ontmoeten. Deze interactie maakt een enorm verschil in de ervaringen van vluchtelingen.

Veel vluchtelingen in de Bijlmerbajes hebben hoger onderwijs gevolgd. We zijn ambitieus, we willen bijdragen aan de maatschappij en we willen een carrière die ons voldoening geeft. Net zoals elke andere Amsterdammer. Ik heb zelf ICT gestudeerd, maar ik heb werkervaring nodig en iedereen moet ergens beginnen. Hier kun je een trainen om barista, chef-kok, maar ook een manager te worden. Je kunt dus afwisselende soorten ervaring opdoen. Dergelijke projecten functioneren als een soort tussenstation, een stap in de goede richting. Het voelt een beetje alsof je halverwege vluchteling en geïntegreerd lid van de maatschappij bent.”

Vloeiend Leren Spreken

“Deelnemen aan een andere maatschappij betekent ook dat je de lokale taal zal moeten leren. De mensen zeggen altijd dat bijna elke Nederlander Engels kan spreken. Dit klopt ook wel, maar Nederlands spreken is belangrijker deel van het integratieproces dan je misschien zou denken. Maar het is moeilijk om echt vloeiend Nederlands te spreken. De meeste Nederlanders schakelen meteen over in het Engels wanneer ze een buitenlands accent horen. We krijgen hulp van de overheid door middel van taallessen, maar je moet elke dag gesprekken voeren met de locals om vloeiend de taal te kunnen leren spreken.

Dat is waarom dit restaurant zo’n cruciale plek is voor vluchtelingen. Zulke projecten gaan isolatie tegen en creëren ontmoetingsplekken tussen vluchtelingen en locals. Bovendien is het een wisselwerking, omdat wij ook iets nieuws aan de Nederlandse maatschappij toevoegen, alleen al via de gerechten in ons restaurant.

Dat is ook waarom dit restaurant zo’n cruciale plek is voor vluchtelingen. Zulke projecten gaan isolatie tegen en creëren ontmoetingsplekken tussen vluchtelingen en locals. Bovendien is het een wisselwerking, omdat wij ook iets nieuws aan de Nederlandse maatschappij toevoegen, alleen al via de gerechten in ons restaurant.

Wat is ook al weer dat Nederlandse gezegde? “Wat de boer niet kent, dat vreet hij niet?” Dat snap ik natuurlijk wel, maar ik zou willen dat meer mensen zich realiseerden dat wij allemaal iets te bieden hebben. Je moet het zien als een soort injectie van nieuw bloed in de Nederlandse maatschappij, en ook in de arbeidsmarkt.“

Refugee Company and A beautiful Mess restaurant in the former Bijlmer prison.

Inside the former Bijlmer prison.

Van Gevangenis naar Asielzoekerscentrum naar…Groene Woonwijk: Wat is de Volgende Stap?

Dusver heeft de Bijlmerbajes een veelbewogen bestaan geleid, maar het lijkt erop dat de torens binnenkort de allerlaatste fase in zullen gaan. Toen ik begon met het schrijven van dit artikel verschenen de eerste nieuwsberichten die een geheel nieuw plan bekend maakten: de Bijlmerbajes wordt getransformeerd tot een nieuwe groene stadswijk. Het rijksvastgoedbedrijf van Nederland heeft besloten om het complex voor €84 miljoen aan een dochteronderneming van bouwgigant BAM te verkopen. De torens worden gesloopt of gerenoveerd om plaats te maken voor het nieuwe “Bajeskwartier”. De bouwplannen voor deze milieuvriendelijke buurt verkondigen niet alleen 1300 huizen, maar ook een park, een stadsboerderij, een school, appartementen, een gezondheidscentrum, en restaurants.

Ik zal ik niet ontkennen dat deze plannen mij ook een verleidelijk in de oren klinken. Helaas betekent de bouw van een nieuwe wijk ook dat de projecten van Lola Lik binnenkort plaats moeten maken voor stedelijke herontwikkeling. Hoewel een precieze startdatum voor de bouw nog niet is aangekondigd (ergens in 2018), is het duidelijk de vluchtelingen opnieuw zullen moeten verhuizen. Hopelijk zal er in de nieuwe stadswijk ook nog ruimte zijn voor projecten zoals het restaurant, al lijkt dat op dit moment niet het geval te zijn. Niemand weet precies wat de volgende stap gaat worden. De komende paar maanden zullen de vluchtelingen in ieder geval met passie aan de projecten door blijven werken.

Geef een reactie